Apabila “Demam Virus Biasa” Mungkin Lebih Daripada Itu
Oleh Dr Soo Hui Fang

Salah satu sebab paling kerap ibu bapa membawa anak mereka berjumpa doktor adalah kerana demam. Selalunya, soalan pertama ialah:

“Doktor, ini cuma demam virus biasa sahaja kan?”

Dalam banyak kes, jawapannya adalah ya. Jangkitan virus memang sangat biasa berlaku dalam kalangan kanak-kanak, terutamanya mereka yang menghadiri taska atau sekolah. Kebanyakan jangkitan virus akan pulih dengan sendirinya melalui penjagaan sokongan seperti pengambilan air yang mencukupi, rehat dan kawalan demam.

Namun, apa yang ramai ibu bapa mungkin tidak sedar ialah sesetengah jangkitan saluran pernafasan boleh kelihatan sama seperti demam virus biasa pada satu hingga dua hari pertama. Gejalanya mungkin kelihatan ringan pada awalnya, tetapi apabila penyakit berkembang, kanak-kanak tersebut boleh mula menunjukkan tanda-tanda bahawa saluran pernafasan bahagian bawah atau paru-paru turut terlibat.

Salah satu virus yang semakin mendapat perhatian sejak kebelakangan ini ialah Human Metapneumovirus (HMPV).

Apakah Itu HMPV?

Human Metapneumovirus atau HMPV ialah sejenis virus yang menyerang sistem pernafasan. Ia boleh menjangkiti individu daripada semua peringkat umur, tetapi lebih kerap berlaku dalam kalangan bayi dan kanak-kanak kecil.

Malah, kebanyakan kanak-kanak akan terdedah kepada HMPV sebelum mereka mencapai usia lima tahun.

Virus ini merebak melalui titisan pernafasan apabila seseorang yang dijangkiti batuk atau bersin. Ia juga boleh merebak melalui sentuhan dengan permukaan yang tercemar, menyebabkan ia mudah tersebar di rumah, taska dan sekolah.

Seperti banyak virus pernafasan yang lain, jangkitan HMPV boleh menyerupai influenza, RSV (Respiratory Syncytial Virus), adenovirus atau selesema biasa.

Mengapa Sukar Dikenal Pasti Pada Peringkat Awal?

Salah satu cabaran utama dengan HMPV dan jangkitan saluran pernafasan yang lain ialah gejala awalnya tidak begitu spesifik.

Dalam tempoh satu hingga dua hari pertama, kanak-kanak mungkin hanya mengalami:

• Demam
• Hidung berair
• Batuk ringan
• Kurang selera makan
• Meragam
• Keletihan

Pada peringkat ini, ia mungkin kelihatan seperti jangkitan virus biasa.

Ramai kanak-kanak masih aktif bermain dan kelihatan agak sihat walaupun mengalami demam. Oleh itu, ibu bapa mungkin menganggap penyakit tersebut tidak serius dan sedang beransur pulih.

Namun begitu, banyak jangkitan virus pernafasan mempunyai corak perkembangan tertentu di mana gejala akan berubah dari hari ke hari.

Mengapa Hari Ke-3 Hingga Ke-5 Sangat Penting?

Salah satu perkara yang sering saya tekankan kepada ibu bapa ialah sesetengah kanak-kanak mungkin kelihatan lebih teruk sebelum mereka mula sembuh.

Keadaan ini sering berlaku sekitar hari ke-3 hingga hari ke-5 penyakit.

Dalam tempoh ini, keradangan pada saluran pernafasan boleh menjadi lebih ketara. Penghasilan lendir juga mungkin meningkat, dan saluran udara yang kecil di dalam paru-paru boleh menjadi sempit.

Akibatnya, gejala yang pada mulanya ringan boleh menjadi lebih jelas.

Ibu bapa perlu memberi perhatian sekiranya mereka melihat tanda-tanda berikut:

1. Batuk Semakin Kerap

Batuk yang menjadi semakin kerap atau berterusan boleh menjadi petanda bahawa jangkitan telah melibatkan saluran pernafasan bahagian bawah.

Batuk juga mungkin mula mengganggu tidur anak pada waktu malam.

2. Kahak Bertambah atau Bunyi Nafas Berkahak

Sesetengah kanak-kanak akan menghasilkan lebih banyak lendir, menyebabkan batuk berkahak atau bunyi seperti berkahak ketika bernafas.

Kanak-kanak kecil selalunya belum mampu mengeluarkan kahak dengan berkesan, menyebabkan mereka lebih mudah mengalami kesukaran bernafas.

3. Mengi (Wheezing)

Mengi ialah bunyi siulan halus yang kedengaran apabila udara melalui saluran pernafasan yang sempit.

Sesetengah virus termasuk HMPV boleh menyebabkan episod mengi, terutamanya dalam kalangan kanak-kanak yang mempunyai saluran pernafasan yang sensitif atau pernah mengalami masalah mengi sebelum ini.

4. Pernafasan Menjadi Laju

Kadar pernafasan yang meningkat merupakan salah satu tanda amaran yang paling penting.

Kanak-kanak sememangnya bernafas lebih laju berbanding orang dewasa, tetapi jika pernafasan mereka menjadi jauh lebih laju daripada biasa, ia tidak seharusnya diabaikan.

Ini mungkin menunjukkan bahawa paru-paru sedang bekerja lebih keras untuk mendapatkan oksigen yang mencukupi.

5. Dada atau Tulang Rusuk Tertarik Ke Dalam

Apabila pernafasan menjadi sukar, kanak-kanak akan menggunakan otot tambahan untuk membantu mereka bernafas.

Ibu bapa mungkin dapat melihat kulit di antara tulang rusuk, di bawah tulang rusuk atau berhampiran tulang selangka tertarik ke dalam setiap kali anak bernafas.

Keadaan ini dikenali sebagai “chest retractions” dan menunjukkan bahawa anak sedang berusaha lebih kuat untuk bernafas.

6. Kembang Kuncup Hidung

Dalam kalangan bayi dan kanak-kanak kecil, lubang hidung mungkin kelihatan mengembang setiap kali mereka menarik nafas.

Ini merupakan satu lagi petanda bahawa tubuh sedang berusaha untuk meningkatkan aliran udara dan boleh menunjukkan kesukaran bernafas.

Siapakah Yang Berisiko Lebih Tinggi?

Walaupun kebanyakan kanak-kanak yang sihat akan pulih sepenuhnya daripada HMPV dan jangkitan virus pernafasan lain, terdapat beberapa kumpulan yang lebih berisiko mengalami komplikasi.

Mereka termasuk:

• Bayi berumur kurang daripada satu tahun
• Bayi pramatang
• Kanak-kanak dengan penyakit paru-paru kronik
• Kanak-kanak dengan penyakit jantung kongenital
• Kanak-kanak yang mempunyai sistem imun yang lemah
• Kanak-kanak dengan penyakit neurologi tertentu

Golongan ini memerlukan pemantauan yang lebih rapi dan mungkin memerlukan pemeriksaan lebih awal sekiranya gejala bertambah teruk.

Bilakah Ibu Bapa Perlu Mendapatkan Rawatan Perubatan?

Dapatkan pemeriksaan doktor sekiranya anak anda mengalami:

• Pernafasan laju atau sukar bernafas
• Dada atau tulang rusuk tertarik ke dalam ketika bernafas
• Mengi yang berterusan
• Kurang minum atau makan
• Tanda-tanda dehidrasi
• Terlalu mengantuk atau kurang responsif
• Bibir atau kulit menjadi kebiruan
• Demam yang berpanjangan
• Gejala yang semakin teruk dan bukannya bertambah baik

Ibu bapa mengenali anak mereka lebih baik daripada sesiapa pun. Jika anda merasakan keadaan anak tidak seperti biasa atau anda bimbang tentang pernafasannya, jangan teragak-agak untuk mendapatkan nasihat perubatan.

Kesimpulan

Tidak semua demam adalah sekadar “demam virus biasa”.

Jangkitan saluran pernafasan seperti HMPV boleh bermula dengan gejala yang ringan dan menyerupai banyak penyakit biasa yang lain. Hari-hari awal penyakit selalunya hanya menunjukkan sebahagian daripada gambaran sebenar.

Pemerhatian yang paling penting yang boleh dilakukan oleh ibu bapa bukan hanya memantau suhu badan, tetapi juga memerhatikan cara anak bernafas.

Perhatikan perubahan pada batuk, bunyi mengi, kadar pernafasan, pergerakan dada dan tahap tenaga anak.

Ingatlah bahawa sesetengah kanak-kanak mungkin kelihatan lebih teruk sekitar Hari Ke-3 hingga Hari Ke-5 sebelum mereka mula beransur pulih. Dengan memahami corak ini, ibu bapa dapat mengenal pasti sama ada gejala masih dalam jangkaan atau memerlukan penilaian lanjut oleh doktor.

Apabila melibatkan jangkitan saluran pernafasan, termometer hanyalah sebahagian daripada cerita. Cara anak anda bernafas sering kali memberikan petunjuk yang lebih penting.

---